27 lutego 2025 r. w Sali Konferencyjnej Jana Pawła II w Wyższym Seminarium Duchowym w Kaliszu miała miejsce konferencja poświęcona promocji Słownika Katolickiej Nauki Społecznej, zorganizowana przez Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana przy udziale Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej. Uczestnikami konferencji byli m.in. p. Jan Mosiński – poseł RP, p. Tomasz Ławniczak – poseł na Sejm i do Parlamentu Europejskiego, p. Bernard Niemiec – przewodniczący Zarządu NSZZ ”Solidarność” Regionu Wielkopolska Południowa. Zebrani wysłuchali ciekawych wystąpień ks. kan. Pawła Guździoła, wikariusza biskupiego diecezji kaliskiej o podstawowych pojęciach i zagadnieniach Katolickiej Nauki Społecznej; p. Karola Irmlera, przewodniczącego Zarządu Oddziału Okręgowego KSCCh w Poznaniu – który rozwinął temat: ”Czy warto zajmować się Katolicką Nauką Społeczną”; p. Mariana Rybickiego – reprezentującego KSCCh i jednocześnie będącego wiceprezesem zarządu Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej, który zaprezentował Słownik Katolickiej Nauki Społecznej oraz gościa specjalnego konferencji p. Macieja Szepietowskiego, Zastępca Redaktora Naczelnego Kwartalnika „Civitas Christiana” i jednocześnie Dyrektora Instytutu Katolickiej Nauki Społecznej Stowarzyszenia Civitas Christiana, który opowiedział o kulisach powstania słownika.
Ks. kan Paweł Guździoł przybliżył wszystkim podstawowe pojęcia Katolickiej Nauki Społecznej, jako dziedziny nauki, jej historyczne umocowanie, pojęcia z nią związane, podkreślając, że nie jest ona innym systemem politycznym, czy ekonomicznym. Świat się zmienia, społeczeństwa się zmieniają, a Kościół głosi niezmiennie te same prawdy. Właśnie Objawienie Boże przynosi ostateczne odpowiedzi dot. sensu życia, cierpienia i śmierci. Stąd określenie Nauki Społecznej Kościoła jako ewangelii społecznej. Przybliżenie historii ruchów społecznych i odpowiedzi na nie Kościoła pozwoliło na wprowadzenie słuchaczy w istotę zasad Katolickiej Nauki Społecznej, zawartych w 4 grupach tematycznych: – godności osoby ludzkiej, – dobro wspólne, – solidarność i – pomocniczość. Pierwsza grupa to podkreślenie godności osoby ludzkiej od poczęcia do naturalnej śmierci, stworzenia człowieka na obraz i podobieństwo Boga oraz jej stałości bez względu na wiek, płeć, stan społeczny, kolor skóry czy rasę. Druga grupa obejmująca dobro wspólne to uświadomienie sobie, że obok funkcjonującego w świecie socjalizmu (dobro wspólne ponad dobrem jednostki), liberalizmu (suma dóbr indywidualnych), celu polityki (realizacja dobra wspólnego) istnieje nauka Kościoła, która za Gaudium et spes (74) podkreśla, że jest to suma tych warunków życia społecznego, dzięki którym ludzie, rodziny i grupy społeczne mogą w pełniejszy i szybszy sposób osiągnąć swoją własną doskonałość. Należy przy tym pamiętać, żre dobra wspólnego nie można tylko ograniczać do dóbr materialnych i zawsze trzeba uznać prymat osoby ludzkiej nad dobrem wspólnym. Trzecia grupa – solidarność, to mocna i trwała wola zaangażowania się na rzecz dobra wspólnego, wszyscy jesteśmy naprawdę odpowiedzialni za wszystkich. I w końcu czwarta grupa zasad – pomocniczość, to uzupełniające i wspierające działania większych organizmów społecznych na rzecz jednostki i mniejszych grup, przy czym należy stosować pewne normy: wspierać, ale nie wyręczać, asystować, ale nie zastępować
Pan Karol Imler podkreślił w swoim wystąpieniu, że KNS ocenia moralnie zjawiska społeczne, nie można w rozstrzyganiu problemów społecznych pomijać Chrystusa. Jeżeli przed Nim postawimy rozwiązywanie różnych problemów to z KNS zrobimy ruch polityczny. Niepokój budzi słabe zainteresowanie katolików KNS-em. Dzisiaj są oni bardziej zainteresowani formacją duchową. Katolicka Nauka Społeczna nie powinna być zamykana w gabinetach naukowych, ale wchodzić w wir życia gospodarczego, czy politycznego, przekonują do dobrych rozwiązań w życiu społecznym. KNS powinna być busolą, która namierza problemy i wyznacza kierunki ich rozwiązania. KNS doskonale łączy to, co jest wiarą, i to, co wywodzimy z rozumu. Z jednej strony mamy Ewangelie, z drugiej trzeba sięgnąć do nauk świeckich. Dlatego zasada ”widzieć – oceniać – działać” ma charakter uniwersalny, szczególnie wykorzystywany w projektach instytucji samorządowych czy organizacji pozarządowych. Katolicka Nauka Społeczna w dobie tworzenia super szczęśliwego człowieka, czy sztucznej inteligencji jest szansą na ponowną ewangelizację człowieka.
P. Marian Rybicki zaprezentował Słownik Katolickiej Nauki Społecznej w jego nowym, po 30 latach, opracowaniu. Wydawcą jest Instytut Wydawniczy PAX. Redakcji naukowej podjęli się: ks. Piotr Mazurkiewicz – prof. UKSW Warszawa, ks. Piotr Burgoński – dr nauk hum. UKSW, Kamil Sulej – historyk prezes Zarządu Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana, sekretarz kwartalnika „Społeczeństwo” , ks. Janusz Węgrzecki – kier. Zakładu Teorii Państwa i Teorii Polityki Instytutu Nauki o Polityce i Administracji UKSW, ks. Artur Wysocki – dr hab., socjolog UKSW. Autorzy haseł i ich opisów to48 specjalistów, Zawartość książki – 131 haseł przedmiotowych zawartych na 431 stronach.
Hasła pogrupowane w 9 rozdziałach:
– Podstawy nauczania społecznego Kościoła,
– Zasady społeczne, normy wartości,
– Człowiek. Jego prawa i obowiązki,
–Małżeństwo i rodzina,
– Praca i życie zawodowe,
– Społeczeństwo i kultura,
– Polityka (wspólnota polityczna),
– Ekonomia,
– Sprawy międzynarodowe
Słownik na końcu zawiera indeks artykułów. Autorem wstępu jest ks. prof. Piotr Mazurkiewicz dalej prezentowani są wszyscy autorzy haseł, o każdym kilka słów. Ważną i niezbędną częścią , Słownika jest wykaz skrótów. Może warto przytoczyć słowa ks. prof. Piotra Mazurkiewicza z jego wstępu do wydania ”Katolicka nauka społeczna bywa nazywana najlepiej strzeżonym sekretem Kościoła katolickiego. Ludzie niekiedy wiedzą więcej o tym, co działo się w trakcie konklawe, niż o tym, czego uczy Kościół na temat praw rodziny, praworządności, bezrobocia czy podatków. Starsi księża mówią żartobliwie, że w trakcie seminaryjnych studiów dowiedzieli się jedynie, że katolicka nauka społeczna jest i obowiązuje. Nazwa zatem jest dobrze znana, a treść bardzo słabo. Wielu katolikom trudno jest przeczytać nie tylko najważniejsze encykliki społeczne, ale nawet samo Kompendium nauczania społecznego Kościoła…”. Tym bardziej warto sięgnąć po tę lekturę.
Gość specjalny konferencji – p. Maciej Szepietowski, przybliżył uczestnikom genezę powstania słownika. Główną ideą wznowienia po 30 latach jego wydania było odnowienie pojęć KNS. Trudnością na etapie opracowania było scalenie pracy wielu osób, ale udało się to zrobić dzięki benedyktyńskiej pracy Redakcji naukowej. Pierwsza prezentacja miała miejsce w kwietniu 2024 r. w Warszawie. Wydanie w swoich założeniach miało zachować walor aktualności i świeżości oraz wyjaśnić wiele nowych pojęć, a przede wszystkim, w czasach dużej dezinformacji, prezentować stanowisko Katolickiej Nauki Społecznej w sprawach społecznych zgodnie z nauką Kościoła. Spotkanie zakończyło się wylosowaniem dwóch nagród, właśnie Słownika Katolickiej Nauki Społecznej wśród uczestników konferencji oraz rozmowami i wymianą poglądów przy kawie.
Robert Lis
