W latach II wojny światowej obóz koncentracyjny w Dachau był miejscem, do którego od końca 1940 roku kierowano duchownych aresztowanych przez władze hitlerowskie w różnych krajach podbitych przez III Rzeszę. Z Polski przebywało w nim łącznie 1.773 księży, zakonników i kleryków, spośród których tylko 818 doczekało chwili oswobodzenia obozu w kwietniu 1945 roku.
W dniu 22 kwietnia 1945 roku uroczystym ślubowaniem oddali oni siebie i pozostałych współwięźniów w opiekę Świętemu Józefowi Kaliskiemu i tydzień później – 29 kwietnia – zostali ocaleni z obozowej niewoli przez niewielki oddział patrolowy armii amerykańskiej.
Stało się to niespodziewanie, na dwie godziny przed likwidacją obozu i na kilkanaście godzin przed atakiem na KL Dachau planowanym przez dowództwo amerykańskie. Fakt wcześniejszego wyzwolenia obozu uznany został przez więźniów za szczególną łaskę otrzymaną od Boga za przyczyną Świętego Józefa Kaliskiego.
Po zakończeniu wojny i powrocie do kraju polscy księża i zakonnicy wypełniali swoje obozowe ślubowanie i corocznie pielgrzymowali w dniu 29 kwietnia do Kalisza z dziękczynieniem. W 1970 roku, w 25. rocznicę wyzwolenia obozu, ufundowali w podziemiach kaliskiego Sanktuarium Patrona Kościoła Powszechnego, Kaplicę Wdzięczności i Męczeństwa oraz utworzyli Muzeum i Archiwum, w których zgromadzone zostały dokumenty i przedmioty z lat ich obozowej gehenny.
Od 2005 roku – na mocy decyzji Konferencji Episkopatu Polski – w miejsce pielgrzymek byłych więźniów KL Dachau w Kaliszu odbywają się ogólnopolskie obchody Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego.
Tegoroczne uroczystości, przypadające w 84. rocznicę pozbawienia polskich duchownych prawa wstępu do Kaplicy obozowej i 80. rocznicę cudownego wyzwolenia obozu za przyczyną Świętego Józefa, odbędą się w dniach 22-28-29 kwietnia 2025 roku. Będą one miały miejsce w kościele parafialnym pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Opatówku (parafii pochodzenia i posługi kapłanów: Gmachowskiego Wincentego, prob. Opatówek, prob. Wojków +KL Dachau; Pawłowskiego Edwarda, ur. Opatówek (Kalisz), prob. Węglewice +KL Dachau; Perczaka Edmunda, pref. Opatówek +Dachau; Waleckiego Wacława, prob. Tłokinia, pref. Kalisz, Opatówek +klasztor Górna Grupa (las Mniszek); Wieczorka Jana, prob. Opatówek +KL Dachau; więźniów +KL Dachau) oraz w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa w Kaliszu, gdzie w dniu 29 kwietnia o godzinie 12.00 koncelebrowana będzie pod przewodnictwem ks. abpa. Tadeusza Wojdy SAC, Arcybiskupa Metropolity Archidiecezji Gdańskiej, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski – uroczysta Eucharystia.
Uroczystości w 2025 r., będą miały swoją kontynuacje poprzez dwa kolejne wydarzenia. Będą to: 29 czerwca br., Eucharystia i prelekcja w Parafii pw. św. Wojciecha BM w Wilkowyi w 50 rocznicę śmierci bpa F. Jedwabskiego (miejsce pochodzenia bpa. Franciszka Jedwabskiego, więźnia KL Dachau) oraz 6 listopada br. – Ogólnopolska Konferencja poświęcona Męczeństwu Duchowieństwa Polskiego w latach II wojny światowej. Jasne promienie z Dachau. Miejsce, Narodowe Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego w Kaliszu. Organizatorzy: Narodowe Sanktuarium św. Józefa Kaliskiego w Kaliszu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Teologiczny, Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu, Instytut Badań Interdyscyplinarnych nad Historią.
Zapraszam kapłanów, osoby życia konsekrowanego i diecezjan do duchowego włączenia się w tegoroczne obchody Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego, które transmitowane będą przez Radio Rodzina i Telewizję Internetową „Dom Józefa”. Zjednoczmy się duchowo w uwielbieniu Boga za wielkie dzieła, których dokonał przez przyczynę św. Józefa w życiu Księży-więźniów obozu Dachau. Proszę także, aby nasza wdzięczność wyraziła się w osobistej modlitwie o nowe i święte powołania kapłańskie, by nigdy nie brakło odważnych głosicieli Bożej prawdy oraz o odwagę wobec niełatwych problemów dzisiejszej codzienności, w której tak potrzebna jest ofiarność, cierpliwość, poświęcenie i wrażliwość na drugiego człowieka.
